Buddsoddiad gwerth £8.94 miliwn i wasanaethau diwylliannol Cymru

Mae buddsoddiad  gwerth dros £8.94 miliwn i gryfhau amgueddfeydd, archifau, llyfrgelloedd a lleoliadau diwylliannol eiconig Cymru wedi’i gyhoeddi  i dyfu a chryfhau sylfeini diwylliannol ‘hanfodol’ y genedl. 

Mae’r buddsoddiad yn cynnwys: 

• £1.9 miliwn ar gyfer 15 prosiect a fydd yn helpu i feithrin capasiti mewn amgueddfeydd, archifau a gwasanaethau llyfrgelloedd lleol drwy arbenigedd ychwanegol gan gynnwyscuraduron, llyfrgellwyr ac archifwyr. Bydd prosiectau sy’n derbyn cyllid yn sicrhau gwelliannau i fynediad i’r cyhoedd, digideiddio casgliadau hanes lleol a defnyddio technoleg ac allgymorth i ddyfnhau ymgysylltiad â’r gymuned.
• Bron i £2.2 miliwn ar gyfer Cronfa Buddsoddi Cyfalaf Strategol Cyngor Celfyddydau Cymru, sy’n cefnogi gwelliannau cyfalaf i adeiladau, lleoliadau a chyfarpar celfyddydol. Mae’rgronfa eisoes wedi cefnogi 40 o brosiectau gan gynnwys Canolfan Mileniwm Cymru, Theatr y Sherman, Canolfan y Celfyddydau Aberystwyth a Theatr y Torch.
• £767,000 i Opera Cenedlaethol Cymru, drwy Cyngor Celfyddydau Cymru, i gefnogi cynaliadwyedd ariannol y sefydliad hwn o arwyddocâd cenedlaethol a galluogi gwireddu eiweledigaeth ar gyfer dyfodol cynaliadwy a chadarnhaol.
• £250,000 ar gyfer Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru i gefnogi ystod o brosiectau i wella cynaliadwyedd a phrofiad ymwelwyr, gan gynnwys cymorth i adfer y Tŷ Gwydr Mawr a’igasgliadau.
• £2 filiwn ar gyfer Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru – yr unig ddarparwr addysg uwch yng Nghymru sy’n darparu hyfforddiant celfyddydau perfformio conservatoire – er mwyn diogelu ei ddyfodol a sicrhau bod darpariaeth cerddoriaeth a drama o ansawdd uchel sy’n seiliedig ar berfformiad yn parhau.
• £1.87miliwn ar gyfer ailddatblygu Theatr Clwyd i gefnogi gwaith darganfod asbestos a dodrefn a chyfarpar o safon (yn ddarostyngedig i amodau). Mae hyn yn mynd â chyfanswmbuddsoddiad Llywodraeth Cymru yn y prosiect i £25.37 miliwn ers 2022-23.

Dywedodd y Gweinidog Diwylliant, Jack Sargeant: 

“Mae hwn yn fuddsoddiad sylweddol arall mewn sefydliadau diwylliannol yng Nghymru ac mae’n ailddatgan fy nghred nad yw ein hamgueddfeydd, archifau a llyfrgelloedd ynychwanegiadau dewisol ond yn sylfeini diwylliannol angenrheidiol. Bydd y prosiectau hyn nid yn unig yn gwella mynediad i amgueddfeydd, archifau a llyfrgelloedd, ond byddantyn meithrin cydweithredu, yn gwarchod hanes lleol ac yn cryfhau ymgysylltu, dysgu a chyfranogiad ar draws cymunedau. 

“Bydd y buddsoddiad hwn gwerth £8.94 miliwn yn darparu capasiti hanfodol i sector sydd wedi bod yn glir am y pwysau y mae’n eu hwynebu, gan roi’r cymorth angenrheidiol igyflawni ein blaenoriaethau a’n huchelgeisiau a rennir yn y Blaenoriaethau ar gyfer Diwylliant.” 

Dywedodd Dafydd Rhys, Prif Weithredwr, Cyngor Celfyddydau Cymru:
“Rydym yn croesawu buddsoddiad ychwanegol Llywodraeth Cymru yn y celfyddydau, gan gynnwys rhagor o gyllid cyfalaf a chefnogaeth ychwanegol i Opera Cenedlaethol Cymru a’r datblygiad cyffrous yn Theatr Clwyd.  

“Bydd yr arian yma’n sicr o gael effaith bositif a hirdymor ar gymunedau ledled Cymru, ac edrychwn ymlaen at barhau i weithio gyda’r sector i sicrhau bod profiadau celfyddydolysbrydoledig o ansawdd uchel ar gael ledled Cymru.” 

Bydd y cymorth i amgueddfeydd, archifau a gwasanaethau llyfrgelloedd lleol hefyd yn cynnwys £900,000 pellach o gyllid grant, sydd ar gael i’w ddyrannu tan hydref 2026.